آخرین مطالب

به بهانه هشتمین سالگرد درگذشت شاعر شهیرمحمد قهرمان؛

نگاهی به زندگی و آثار محمد قهرمان چهره ماندگار شعر و ادب فارسی فرهنگ و هنر - مقاله و یادداشت

نگاهی به زندگی و آثار محمد قهرمان چهره ماندگار شعر و ادب فارسی

  بزرگنمایی:

پایگاه خبری نوید تربت: http://www.navidtorbat.ir

بلبل فصل خزانیم و ز گلریزی اشک / آشیان را به نظرها سبد گل کردیم

 همچو فواره که از اوج سرازیر شود / به ترقی چو رسیدیم تنزل کردیم

 محمد قهرمان شاعر و غزل سرا ، پژوهشگر و مصحح شهیر در 10 تیر 1308 در روستای امیر آباد تربت حیدریه به دنیا آمد و در 28 اردیبهشت 1392 (84 سال) در مشهد فوت نمود و درمحل مقبرهالشعرای آرامگاه فردوسی به خاک سپرده شد.

مقاله زیر که توسط خانم آرزو علومی محقق و پژوهشگر تربتی نوشته شده و به نوید تربت ارسال شده نگاهی دارد به زندگی و آثار این شاعر محلی گوی شهیر خراسانی.

محمد قهرمان در 10 تیر 1308 در روستای امیرآباد، واقع در هشت کیلومتری جنوب تربت حیدریه متولد شد. فرزند «محمد صادق قهرمان» که نسبش از طرف پدر با 3 نفر فاصله و از طریق «شجاع السلطنه» می‌رسد به «فتحعلی‌شاه  قاجار». از طرف مادر هم، نوه «میرزا محسن ظل السلطان» محسوب می‌شد که یکی از 144 پسرفتحعلی شاه بوده است و مترجم زبان فرانسه بود ! یعنی «محمد قهرمان» دو قبضه و دوطرفه، شاهزاده و قجری به حساب می‌آمد.

در پنج سالگی از محبت مادری و در سیزده سالگی از سایه پدر محروم شد که پس از آن خواهر بزرگشان حق مادری را برایشان ادا کردند.

تحصیلات خود را در تربت حیدریه تا دوم دبیرستان ادامه داد. در سال پنجم دبیرستان در مشهد با مهدی اخوان ثالث همکلاس شد و این دوستی ادامه یافت. به درخواست خواهرش در سال 1328 سال ششم ادبی را در دبیرستان البرز تهران به پایان رساند و سپس در دانشکده حقوق دانشگاه تهران در رشته قضایی ادامه تحصیل داد و موفق به اخذ درجه ی لیسانس گردید. سپس به تربت حیدریه بازگشت و در آبادی امیر آباد تربت حیدریه در خانه مادر بزرگش به کار کشاورزی پرداخت. وی در سال 1338 با نوه عموی خود به‌نام فرشته قهرمان ازدواج کرد و ساکن مشهد شد که حاصل این ازدواج دو پسر به نام های روزبه و محمد رضا می‌باشد که هردو دارای تحصیلات عالیه می‌باشند.نخست در بانک عمران شاغل شد اما به پیشنهاد مدیر مدرسه شاه رضا که زیر نظر آستان قدس رضوی فعالیت می کرد به کتابخانه دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی رفت و با تشویق و حمایت دکتر علی اکبر فیاض موسس دانشکده از روز دهم آذر1340 به مدّت 27 سال تا بازنشستگی به‌ عنوان کتابدار دانشکده  ادبیات دانشگاه فردوسی مشغول به فعالیت بود. 

شایان ذکر است که ایشان از دوره ابتدایی ذوق ادبی داشتند و شروع به سرودن کردند و از هفده سالگی نیز اشعار خود را به لهجه تربتی  بیان می کردند .او زبان بومی تربت حیدریه را به خوبی می‌دانست و بسیاری از اشعار وی که به زبان محلی سروده شده‌اند، در ردیف اول شعر بومی قرار دارند.کشش و علاقه ایشان در سرودن شعر ، در غزل و به خصوص سبک معروف هندی است که باعث شده یکی از شعرای بنام غزل سرای هندی باشند. 

همچنین یکی از شاخصه های زندگی ایشان برگزاری محافل ادبی بصورت هفتگی در منزلشان است که از سال 1339 شروع و همچنان ادامه دارد. 

در تاریخ 29 آذر 1384 از سوی دانشگاه فردوسی مشهد و سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان خراسان رضوی و اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی در محل دانشگاه مشهد از وی قدردانی به‌عمل آمد. او صاحب تألیفات ارزنده‌ای از جمله چند مجموعه شعر است. در کارنامه او همچنین تصحیح و چاپ چند دیوان از شاعران مختلف به‌چشم می‌خورد. کتاب «روی جاده ابریشم شعر» وی در نهمین جشنواره بین‌المللی شعر فجر به‌عنوان اثر برگزیده در حوزه شعر معرفی شد. 

محمدرضا شفیعی کدکنی در مورد محمد قهرمان می‌گوید:«در این خصوص حتی ملک‌الشعرای بهار آن خصوصیت یک شاعر محلّی را به‌صورت کامل، آن گونه که قهرمان دارد، ندارد.» 

 حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در پیامی، درگذشت آقای محمد قهرمان -شاعر بزرگ خراسان و از چهره‌های ماندگار و برجسته‌ی شعر و ادب فارسی- را تسلیت گفتند.

متن پیام رهبر انقلاب به این شرح است:

بسم‌الله‌الرّحمن‌الرّحیم

با دریغ و افسوس، خبر درگذشت شاعر بزرگ خراسان آقای محمّد قهرمان را دریافت کردم. خاموش‌شدن این چشمه‌ی فیاض شعر فاخر و غزل پرنکته و آراسته، هر آشنای شعر و ادب معاصر را دچار تأسف و اندوه می‌سازد و آشنایان شعر ممتاز او و خود آن شخصیت متین و باوفا و آن ذهن مواج و ژرف‌بین و مضمون‌یاب را بسی بیشتر.قهرمان بی‌شک یکی از چهره‌های ماندگار و برجسته‌ی شعر و ادب فارسی، و غزل او یادآور شاعران بزرگ سبک هندی است. این‌جانب درگذشت این دوست دیرین و باصفا را به جامعه‌ی ادبی کشور و به ادیبان و شاعران خراسانی و به‌ویژه به همسر گرامی و فرزندان ایشان تسلیت می‌گویم و آمرزش الهی را برای وی مسألت می‌کنم.

سید علی خامنه‌ای 

 

برخی از آثار ،تالیفات و تصحیحات محمد قهرمان :

• دیوان میلی مشهدی، انتشارات امیر کبیر، 1383

• دیوان حاج محمد جان قدسی مشهدی، موسسه چاپ و انتشارات دانشگاه فردوسی، 1375

• دیوان کلیم همدانی، انتشارات آستان قدس، شرکت به نشر، 1369

• دیوان صیدی طهرانی، موسسه اطلاعات، چاپ اول، 1364

• دیوان دانش مشهدی، پژوهش و مطالعات عاشورا، 1378

• دیوان سلیم، انتشارات نگاه، 1389

• دیوان ناظم هروی، انتشارات آستان قدس، شرکت به نشر، 1374

• دیوان اشعار قدسی، نغمه های قدسی، اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان، 1370

• دیوان اشعار کمال گلشن کمال، با همکاری ذبیح‌الله صاحبکار، اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان، 1372

• بازخوانی علمی تذکره عرفات العاشقین، 7 جلد، مرکز پژوهش میراث مکتوب

• گزیده اشعار شعرای سبک هندی، صیادان معنی، انتشارات امیر کبیر، 1378

• گزیده اشعار طغرای مشهدی، ارغوان‌زار شفق، انتشارات امیرکبیر، 1384

• گزیده اشعار صائب تبریزی و دیگر شعرای سبک هندی، انتشارات سمت، 1376

• گزیده اشعار صائب تبریزی، مجموعه رنگین گل، انتشارات سخن، 1371

• گزیده غزلیات و ابیات صائب تبریزی، خلوت خیال، انتشارات شاهنامه‌پژوهی، 1381

• مدایح رضوی یوسف ازغدی، انتشارات آستان قدس، شرکت به‌نشر، 1384

• تجلی امام علی در طغرای مشهد، نشر جلیل، 1382

• ده نامه مهدی اخوان ثالث به محمد قهرمان، با یادهای عزیز گذشته، انتشارات زمستان، 1384

• فریادهای تربتی، انتشارات ماه جهان، 1383

• دیوان اشعار محمد قهرمان، حاصل عمر، انتشارات شاهنامه‌پژوهشی، 1384

• خدی خدای خدم، اشعار محمد قهرمان به لهجه تربتی، انتشارات ترانه، 1388

• دم دربند عشق، کتاب و سی دی اشعار محمد قهرمان، موسسه باغ فرهنگ شرق، انتشارات آهنگ قلم، 1387

• روی جاده ابریشم شعر، اشعار محمد قهرمان، نشر جمهوری، چاپ اول، 1391

• به خط روشن عشق، گزیده اشعار محمد قهرمان، نشر شهرستان ادب، 1392

• برگزیده جشنواره  بین‌المللی شعر فجر

 

داغ امید به دل ماند و تحمل کردیم

آرزو مرد شنیدیم و تجاهل کردیم

 

کاسه ی صبر عجب نیست که لبریز شود

زانچه یک عمر شنیدیم و تحمل کردیم

 

 بلبل فصل خزانیم و ز گلریزی اشک

آشیان را به نظرها سبد گل کردیم

 

 همچو فواره که از اوج سرازیر شود

به ترقی چو رسیدیم تنزل کردیم

 

 ناصح از پند مکرر ننشیند خاموش

گرچه هر بار شنیدیم تغافل کردیم

 

 دست پرورده ی ذوقیم و به فتوای بهار

 گوش را وقف نواخوانی بلبل کردیم

 

حاجت طعنه زدن نیست که ما خود خجلیم

زین همه بار که بر دوش توکل کردیم

 

کم نشد حیرت و سرگشتگی ما افزود

هرچه در کار جهان بیش تامل کردیم

 

 گذر عمر نه زانگونه که حافظ فرمود

 بود سیلی که تماشا ز سر پل کردیم

 

 ای خزان دست نگه دار که در آخر عمر

 نوبهار دگری آمد و ما گل کردیم


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

lastnews

معرفی انجمن معتادان گمنام

ملکه مواد مخدر جهان و زندگی عجیب او

نگاهی به مشکلات جامعه کم توانان تربت حیدریه

سهمیه کشت گندم کشاورزی قرادادی تربت حیدریه 1500 هکتار تعیین شد

میزبانی تربت‌حیدریه و زاوه از 12 تور گردشگری زعفران ظرف دو ماه

ضرب العجل یک هفته ای برای اعمال قانون اصناف متخلف تربت‌حیدریه

فیلم درگیری طالبان با مرزبانان ایرانی ! / توپخانه های ایران آنها را به توپ بستند !

تصاویر: لیونل مسی هفتمین توپ طلا را گرفت

اصلاح نژاد بیش از نه هزار راس دام سبک در رشتخوار

به همت نیکوکاران تربت حیدریه 16 زندانی جرایم غیرعمد آزاد شدند

تصاویر: کاج های تزیینی سال نو میلادی

پلمب کارگاه تولید و بسته‌بندی غیرمجاز بستنی در تربت حیدریه

دبیرخانه ملی گردشگری زعفران در تربت‌حیدریه دایر می‌شود

کسب مقام اول بخش تک عکس جشنواره تلویزیونی مستند توسط عکاس تربتی

خسارات خشکسالی بر میزان تولیدات زنبور عسل خراسان رضوی

فرماندار تربت حیدریه: مدارس از اهداف مدیریت بحران شهرستان در زمان زلزله است

همسفر با قاطران معتاد، استخدام به شرط داشتن سوء سابقه

برگزاری رالی شهری خودروهای آنتیک و کلاسیک در مشهد

غفلت از 7 آذر، کفران نعمتِ پیروزی است / برای ماندگاری سرمایه های معنوی خود تلاش کنیم

عملیات اجرایی ناحیه صنعتی شهرستان زاوه آغاز شد

تربت حیدریه میزبان اختتامیه سی‌ویکمین جشنواره تئاتر خراسان رضوی

کسب رتبه دوم فروش طرح پاییزه کتاب 400 توسط خراسان رضوی

دونده تربت حیدریه به اردوی تیم ملی ناشنوایان راه یافت

همایش بانوان رزمی کار بسیجی تربت حیدریه برگزار شد

مناطق آبی خراسان رضوی به 10 شهرستان افزایش یافت

برگزاری دوره آموزشی تردد ایمن دانش آموزان در تربت حیدریه

تناقضات تلویزیون؛تصویر ساز نوازندگا سانسور می شود اما سیگار کشیدن نوجوانان خیر

تصاویر: اردوی تیم ملی کشتی آلیش زنان

ترکیدکی لاستیک و سرعت زیاد در جاده روستایی 3 کشته و مجروح برجای گذاشت

محسن زنگنه: از نظر مهاجرت از روستاها هم در رتبه اول هستیم

خاطره شاعر طنز پرداز مه ولاتی هیچگاه از یاد‌ها نخواهد رفت

امروز با دوگانه ایران قوی و ضعیف سر و کار داریم

مانور امداد جاده‌ای در تربت‌حیدریه برگزار شد

دوراهی تیم سیاست خارجی دولت در مورد توافق موقت

افتتاح مرکز خیریه دیالیز درشهرستان زاوه

آغاز پذیرش مصدومان حوادث در بیمارستان امام حسین تربت حیدریه

آثار تاریخی خواف در فصل بارش حفاظت می شود

لزوم استقرار پایگاه انتقال خون در شهرستان خواف

در صورت تامین اعتبار فاز نخست نیروگاه برق تربت‌حیدریه به بهره برداری می رسد

روستائیان تربت حیدریه برای نوسازی و مقاوم سازی مسکن اقدام نمایند

ابطال پروانه و قطع سهمیه آرد 10 نانوایی متخلف در مه ولات

کشف 200 قلم داروهای مخدر از یک عطاری در تربت حیدریه

نیازمندان بخش رخ تربت حیدریه بسته معیشتی و جهیزیه دریافت کردند

توزیع500 بسته معیشتی و 25 سری جهیزیه بین نیازمندان تربت حیدریه

آیین رونمایی تقریظ رهبر معظم انقلاب بر کتاب «تنها گریه کن» برگزار شد

ثبت نام بیش از 2 هزار شهروند تربت‌حیدریه در طرح نهضت ملی مسکن

راهبرد اصلی تشکیل تمدن نوین اسلامی اخلاق و معنویت است

معلم فداکارخراسانی بخاطر نجات مادر و مادربزرگش در آتش سوخت

اکثر قربانیان حوادث رانندگی از قشرجوان و مولد جامعه هستند

شگفت انگیزترین ماه گرفتگی قرن + عکس های دیدنی