بزرگنمایی:

پایگاه خبری نوید تربت:http://www.navidtorbat.ir

 ✍ابوالقاسم عابدین‌پور

با آمدن عبدالناصر همتی به‌جای محمدرضا فرزین در رأس بانک مرکزی، دوباره این سؤال قدیمی مطرح شده است: آیا با تغییر رئیس بانک مرکزی، حال اقتصاد بهتر می‌شود یا نه؟

پاسخ کوتاه این است: معجزه‌ای در کار نیست، اما می‌توان جلوی بدتر شدن اوضاع را گرفت.

مشکل اصلی کجاست؟ اقتصاد ایران سال‌هاست با سه مشکل هم‌زمان درگیر است:

تورم بالا، نوسان شدید ارز و کسری بودجه دولت. مردم این مشکلات را نه در گزارش‌ها، بلکه در زندگی روزمره می‌بینند؛ وقتی قیمت دلار در چند هفته بالا و پایین می‌شود، یا وقتی حقوق افزایش می‌یابد اما قدرت خرید کمتر می‌شود.

همتی چه کاری می‌تواند بکند؟

اولین تفاوت همتی با دوره قبل، نحوه حرف زدن و تصمیم گرفتن است. بازار بیش از هر چیز از تصمیمات ناگهانی می‌ترسد. مثلاً وقتی یک‌شبه اعلام می‌شود ارز ارزان برای عده‌ای خاص داده می‌شود، فردای آن روز قیمت‌ها در بازار آزاد می‌پرد.

همتی می‌تواند با شفاف حرف زدن و اعلام مسیر سیاست‌ها، این شوک‌ها را کمتر کند. وقتی فعال اقتصادی بداند شش ماه آینده چه خبر است، کمتر سراغ خرید هیجانی دلار می‌رود.

مثال ساده:فرض کنید راننده‌ای هستید که هر لحظه ترمز و گاز می‌گیرد؛ مسافران مضطرب می‌شوند. اما اگر راننده با سرعت ثابت حرکت کند، حتی اگر مسیر طولانی باشد، آرامش بیشتر است. اقتصاد هم همین‌طور است.

ارز؛ نه دستوری، نه رها

در سیاست ارزی، همتی احتمالاً به‌جای تثبیت دستوری دلار، به کنترل آرام و تدریجی رو می‌آورد. یعنی چه؟ یعنی به‌جای این‌که بگوییم دلار باید مثلاً 30 هزار تومان بماند (که نمی‌ماند)، اجازه دهیم نرخ به‌تدریج و با کنترل جلو برود.

این کار باعث می‌شود:دلال‌ها کمتر سود کنند و صادرکننده‌ها ارز خود را راحت‌تر به کشور برگردانند. مثال:وقتی فاصله قیمت رسمی و بازار زیاد باشد، مثل این است که بنزین را به عده‌ای لیتری 3 هزار تومان بدهیم و بقیه مجبور باشند لیتری 20 هزار تومان بخرند؛ طبیعی است که بازار سیاه شکل بگیرد.

مهم‌ترین آزمون: نه گفتن به چاپ پول

اگر همتی یک کار اساسی بخواهد انجام دهد، آن نه گفتن به استقراض دولت از بانک مرکزی است. چاپ پول شاید در کوتاه‌مدت حقوق‌ها را بدهد، اما چند ماه بعد با گرانی شدید، همان پول از جیب مردم پس گرفته می‌شود.

اگر بانک مرکزی جلوی این روند را بگیرد، تورم آرام‌تر می‌شود؛ حتی اگر قیمت‌ها پایین نیاید، حداقل با سرعت کمتری بالا می‌رود.

نرخ بهره و نقدینگی

وقتی سود بانک‌ها خیلی پایین‌تر از تورم است، مردم پولشان را از بانک بیرون می‌کشند و می‌برند سمت دلار، سکه یا مسکن. همتی می‌تواند با واقعی‌تر کردن نرخ سود، این پول‌ها را دوباره به بانک‌ها برگرداند.

آمدن همتی به‌تنهایی اقتصاد را نجات نمی‌دهد، اما می‌تواند:نوسان‌ها را کمتر کند،تصمیمات ناگهانی را کاهش دهد و آرامش نسبی را به بازار برگرداند.

اگر این ثبات نسبی ایجاد شود، نفس اقتصاد کمی تازه می‌شود. اما اگر کسری بودجه، تحریم و بی‌اعتمادی باقی بماند، هیچ رئیس بانکی- حتی باتجربه- نمی‌تواند معجزه کند.

اقتصاد ایران بیش از هر چیز به عقلانیت، ثبات و صداقت در تصمیم‌گیری نیاز دارد؛ چیزی که باید دید در عمل تا چه اندازه محقق خواهد شد.