آخرین مطالب

روایت سیل ویرانگر سال 1329 در مشهد از زبان یک شاهد عینی و اسناد نوشتاری حوادث

روایت سیل ویرانگر سال 1329 در مشهد از زبان یک شاهد عینی و اسناد نوشتاری

  بزرگنمایی:
۷۲ سال پیش در همین خرداد‌ماه، آن‌چنان سیل مهیبی در مشهد اتفاق افتاد که تاریخش میانه اسناد و روزنامه‌ها با عنوان مهیب‌ترین و ویرانگرترین ثبت شده است.

پایگاه خبری نوید تربت: http://www.navidtorbat.ir
72 سال پیش در همین خرداد‌ماه، آن‌چنان سیل مهیبی اتفاق افتاد که تاریخش میانه اسناد و روزنامه‌ها با عنوان مهیب‌ترین و ویرانگرترین ثبت شده است؛ 8 خرداد‌1329، سیلی از کوه‌های جنوبی که شهر در تیررسشان است، شروع می‌شود و از ملک‌آباد در غرب به پایین‌خیابان و شرق مشهد می‌رسد و شهررا در هم می‌کوبد. سیل از ساعت سه از دامنه وکیل‌آباد و کوهسنگی به سمت شهر جاری و خندق سابق داخل شهر را که از کنار بیمارستان شاه‌رضا (امام‌رضا (ع)) و میدان سوم اسفند و خیابان فردوسی عبور می‌کند، به فاصله چند دقیقه پر کرد و به‌تدریج داخل خیابان‌ها شد و کلیه خانه‌ها و ابنیه اطراف خندق را فراگرفت و ویران کرد.

به گزارش نوید تربت به نقل از شهرآرانیوز: 8 خرداد‌1329، سیلی از کوه‌های جنوبی که شهر در تیررسشان است، شروع می‌شود و از ملک‌آباد در غرب به پایین‌خیابان و شرق مشهد می‌رسد و شهررا در هم می‌کوبد.
 
 رگبار‌های بهاری این روز‌ها و جاری‌شدن سیل در مشهد و اطراف آن که در فضای مجازی با قایق‌سواری در خیابان و درست‌کردن آدم‌برفی با تگرگ‌های درشت و سفید، دست‌به‌دست می‌چرخد، سوای دلچسبی‌اش برای مزاج گرم و خشک خراسان که یک دهه دهانش خشک بوده و سال گذشته هم خشک‌ترین سال خود در نیم‌قرن گذشته را پشت سر گذاشت، عجیب است، اما اسناد تاریخی می‌گویند همین دیار خشک، روزگاری در‌پی بارش باران‌های فراوان سیل‌های بسیاری را از سر گذرانده است.
 
72 سال پیش در همین خرداد‌ماه، آن‌چنان سیل مهیبی اتفاق افتاد که تاریخش میانه اسناد و روزنامه‌ها با عنوان مهیب‌ترین و ویرانگرترین ثبت شده است؛ 8 خرداد‌1329، سیلی از کوه‌های جنوبی که شهر در تیررسشان است، شروع می‌شود و از ملک‌آباد در غرب به پایین‌خیابان و شرق مشهد می‌رسد و شهررا در هم می‌کوبد.
 
روزنامه خراسان آن زمان می‌نویسد: «سیل مهیب قسمت وسیعی از شهر مشهد را ویران ساخت و هزاران نفر مصیبت‌زده، ویلان و سرگردان باقی گذاشته است. تا‌کنون این چنین وحشت و اضطراب و قهر طبیعت در مشهد دیده نشده بود و‌....»
 
در گزارش پیش رو به تلفیق روایت روزنامه‌ها، اسناد و بخشی از کتاب تازه‌انتشاریافته «تاریخ اقتصادی مشهد» نوشته علی نجف‌زاده و جلیل قصابی‌گزکوه و گفتگو با محمود‌ناظران‌پور، از شاهدان عینی سیل، پرداخته‌ایم و درباره وضعیت جغرافیایی مشهد و تأثیر آن بر شدت سیل، دلیل تخریب، مقصران و اقداماتی که برای بازسازی شهر انجام می‌شود، خواهید خواند.
 
روایت روزنامه خراسان و محمود ناظران‌پور از سیل 1329
 
از زیرآب‌رفتن اداره دارایی تا ویرانی دیوار زندان
 
روزنامه «خراسان» خرداد سال‌1329، در سلسله گزارش‌هایی، به روایت حادثه سیل، میزان تخریب‌ها، اقدامات ارگان‌های دولتی و معرفی مقصران می‌پردازد. نکته اینجاست که هیچ عکسی از این سیل در این نشریه وجود ندارد؛ گویی آن‌قدر اوضاع نابسامان بوده که فرصت یا امکان عکس‌برداری از خبرنگاران سلب شده است.
 
روزنامه خراسان سیل روز دوشنبه 8 خرداد‌1329 را این‌گونه روایت می‌کند: «دوشنبه ساعت دو ونیم بعدازظهر، هوا ابر شد و باران مختصری (به قیاس بارش‌های آن دوره) بارید، اما کسی فکرش را نمی‌کرد این باران مختصر، چنین سیل عظیمی به‌دنبال داشته باشد.
 
سیل از ساعت سه از دامنه وکیل‌آباد و کوهسنگی به سمت شهر جاری و خندق سابق داخل شهر را که از کنار بیمارستان شاه‌رضا (امام‌رضا (ع)) و میدان سوم اسفند و خیابان فردوسی عبور می‌کند، به فاصله چند دقیقه پر کرد و به‌تدریج داخل خیابان‌ها شد و کلیه خانه‌ها و ابنیه اطراف خندق را فراگرفت و ویران کرد.
 
اسباب و اثاثیه بسیار روی آب شناور بود. عده‌ای زن و مرد و کودک در جریان سیل غرق شدند که البته غالبا توسط نظامیان و مردم نجات پیدا کردند. طبقه اول عمارت دارایی زیر آب رفت و در اتاق‌های بایگانی تلفنخانه کارپردازی اوراق و دفاتر روی آب شناور شد. محوطه عمارت شیر و خورشید مملو از آب و محل تابستانی سینما شهرزاد خراب شد.
 
دیوار عقب زندان را خراب کرد و سمت زنانه زیر آب فرورفت و زندانیان که متجاوز از هزار نفر بودند، درصدد فرار برآمدند که فورا قوای نظامی و شهربانی آن‌ها را محاصره کردند و چند نفر که خود را به خارج از زندان انداختند، هدف گلوله قرار گرفتند و بعضی مقتول و مجروح شدند. {... } کلیه ابنیه و ساختمان‌های حدود سعدآباد، میدان سوم اسفند، خیابان فردوسی و قسمتی از خیابان تهران و پل فردوس و عیدگاه آسیب دیده و سیل خروشان اسباب و اثاثیه مردم را با خود برد. عده‌ای زن و مرد و بچه تلف شده‌اند و تعداد زیادی اغنام و احشام در خارج شهر نابود گردیده است. خسارت مالی بی‌شمار است و هنوز احتمال خرابی و خطر باقی است.».
 
اما محمود ناظران‌پور که در زمان سیل 10 سال داشته و شاهد بالاآمدن آن تا رسیدن به ایوان خانه‌شان بوده است، می‌گوید: هوا صاف شد و آفتاب زد که سیل شروع شد؛ چون معمولا سیل هم‌زمان با باران راه نمی‌افتد. از‌طرفی چهارپنج ساعت طول کشید تا سیل از مشهد خارج شود.
 
توی مشهد سیل از بالا آمد و افتاد توی سیل‌گیر مشهد که کال قره‌خان بود و امتدادش به خیابان رازی می‌رسید. درواقع سیل از ملک‌آباد در غرب مشهد خودش را رساند به پایین‌خیابان و شرق مشهد و البته زورش را کال طرق گرفت. این کال بزرگ بود و سه چهارمتر دیواره داشت. بعد از آن هم راهی بیایان شد و به‌سمت کشف‌رود رفت.»
 
مقصران سیل؛ عوامل طبیعی یا اشتباه محاسباتی؟
 
سپیدار‌های قطع‌شده ملک‌آباد در مسیر سیل
 
چندی پس از سیل، روزنامه خراسان در یک بررسی میدانی، به‌طور صریح، مقصر سیل مهارنشده روز 8 خرداد‌1329 را شهرداری معرفی می‌کند. آن زمان شهرداری مشهد به‌طور موقت، کفیل داشته که نامش «معزز‌عطاردی» بوده است.
 
خراسان می‌نویسد: «شهرداری خندق و مسیل شهر را که ناتمام و محتاج گودبرداری و تعمیر بوده، درست نکرده و پیش‌بینی چنین روزی را نکرده بود. خندق قدیم را هم مسدود ساخته، به‌ویژه اینکه از مدت‌ها قبل به شهرداری تذکر داده شده بود که باید مسیل جدید شهر که پر شده، تخلیه و روی آن سد ساخته شود.».
 
اما به نظر نمی‌رسد مقصر فقط شهرداری باشد. در کتاب «تاریخ اقتصادی مشهد» نوشته علی نجف‌زاده و جلیل قصابی‌گزکوه، درباره سیل به وضعیت جغرافیایی مشهد اشاره و نوشته شده است که شهر در جلگه‌ای واقع شده که نشیب آن از شمال غربی به جنوب شرقی است.
 
همچنین واقع‌شدن شهر در مسیر حوزه آبریز رودخانه‌های کوچک دامنه شمالی بینالود، باعث قرارگرفتن در مسیر سیلاب‌های فصلی شده است. از‌طرفی فراز‌و‌نشیب زمین در قسمت جنوبی شهر به‌گونه‌ای بود که با یک رگبار باران، سیل جاری می‌شد.
 
البته در این کتاب هم بر موضوع دخالت عوامل انسانی بر تشدید ویرانگری سیل اشاره و عنوان شده است: «یکی از عوامل اصلی سیل، پدیده‌های دست‌ساز یعنی مسیل و پل‌های روی آن بود؛ چون پل روی مسیل، گنجایش سیل را نداشته و چوب‌های بزرگ به طول 8 تا 10 متر با خاشاک پل را مسدود کردند. سپس فشار سیل، سد را شکسته و وارد کال قره‌خان کرده که در امتداد مسیر سابق خود به خندق سمت جنوب شهر وارد و موجب خرابی شده است.»
 
روزنامه خراسان نیز به ماجرای این چوب‌های بزرگ که سبب شکسته‌شدن سد شده‌اند، اشاره می‌کند و آن را عامل دوم مقصر سیل برمی‌شمرد و می‌نویسد: «یکی دیگر از مقصران حادثه را با عنوان سو‌اتفاق، عمل مأموران آستان قدس دانسته‌اند. درختان بسیار سفیدارِ ملک‌آباد به دستور جناب آقای بدر قطع شده و آن‌ها در اطراف باغ و میان کال و اطراف مسیل روی هم ریخته شده بود و با جاری‌شدن سیل، چوب‌ها را سیل با خود برده و مانعی بر حرکت سیل در مجرایش بوده و آب بالا زده است و چون مسیل جدید کم‌عمق و پر بوده و مسیل سابق هم مسدود، آب به‌سوی شهر سرازیر شده است و سد کم‌عرضی را که جلوی کال بوده خراب می‌کند. آن‌طور‌که می‌گویند کال نزدیک شهر، در ساعت 3 و 20 دقیقه عصر، به‌کلی خشک بوده و در ظرف 10 دقیقه مملو از آب شده و سیل خروشان داخل شهر شده است.»
 
سیل‌های ویرانگر از نگاه مردم کوچه و بازار
 
باران شیشه!
 
اما باران تند 8 خرداد که شهر را در می‌نوردد و خرابی بسیاری به بار می‌آورد، در کلام و باور مشهدی ها، با دو اصطلاح خاص شناخته می‌شود. نخست آنکه نزدیک به یک «شیشه» (منظورروز‌های 6، 16، 26 و... بهار است) اتفاق افتاده است و دوم اینکه به آن «خرگز باران» می‌گویند.
 
ناظران‌پور درباره اصطلاح «شیشه» این‌طور توضیح می‌دهد: بعد‌از عید در روز‌های 6، 16، 26، 36 تا 76 هر 10 روز یک‌بار، بارانی سیل‌آسا می‌بارید که به آن «شیشه» می‌گفتند. یعنی باران تند تا 76 روز بعد‌از عید تا نیمه‌های خرداد ادامه می‌یافت و بعد به پایان می‌رسید. این باران‌ها اغلب با رعد‌و‌برق و به‌صورت موضعی بود و بسیار دانه‌درشت. یادم است مادرم آب باران را در «شیشه» هفتاد‌و‌ششم جمع می‌کرد و می‌گفت این آب نیسان است و شفابخش.
 
وقتی باران «شیشه»، شهر را می‌شکند!
 
ناظران‌پور اصطلاح «خرگز باران» را نیز در اصطلاح مشهدی‌های قدیم این‌طور روایت می‌کند: مشهدی‌ها به باران تند، «خرگزباران» می‌گویند؛ به این معنی که باران آن‌چنان شدید است که اگر به بغل خر بخورد، او را می‌گزد و حیوان از شدت سوزش، جفتک می‌زند و به ورجه‌وورجه می‌افتد. آن روز هم بارندگی طوری بود که انگار رودخانه از آسمان می‌بارید. قبل‌تر‌ها خرگزباران می‌آمد، اما فقط 5 دقیقه طول می‌کشید. اما این باران 20 دقیقه طول کشید. البته تگرگ هم اگر آمد، در مشهد نیامد.
 
بیشترین خرابی شهر کجا رخ داد؟
 
آن‌طور‌که روزنامه خراسان نوشته و در صحبت‌های ناظران‌پور نیز پیداست، بیشترین خرابی مشهد پس از سیل در محله عیدگاه اتفاق می‌افتد. ناظران‌پور در‌این‌باره شرح می‌دهد: «تا‌آنجا‌که کال قره‌خان کشش داشت، سیل در آن جریان یافت، اما آنچه سیل با خودش آورده بود، از سنگ‌های بزرگ و چوب، در نزدیک محله عیدگاه، جلو کال را گرفت و آب، پس زد و توی محله افتاد. آنجا هم اغلب خانه‌ها گلی بود و از آب‌افتادگی خراب شدند، نه شدت سیل. یادم است ارتش آمد کمک و جلو آب را باز کردند. بعد‌ها هم خود اهالی که بیشترشان کاسب بودند، دوباره خانه‌هایشان را ساختند.»
 
روزنامه خراسان هم در توصیف وضع سیل در این محله می‌نویسد: «تاکنون این چنین وحشت و اضطراب و قهر طبیعت در مشهد دیده نشده بود به‌ویژه هنگام شب در محله عیدگاه و سایر محله‌های آسیب‌دیده غوغا برپا شده بود. خانه‌های مردم پشت سر هم خراب می‌شد و از همه‌جا صدای شیون بلند بود.» ناظران‌پور به‌خوبی این موضوع را هم در خاطر دارد که آب توی حرم نمی‌افتد و از ویرانی مصون می‌ماند.
 
تعریف می‌کند: شنیدم که چندتن از روحانیون دست به دعا برداشتند که آب توی حرم نیفتد؛ چون این موضوع سابقه داشته است. همین هم شد و سیل از صحن موزه جلوتر نرفت.»
 
وقتی باران «شیشه»، شهر را می‌شکند!
 
اقدامات دولت وقت برای ساخت مسیل مشهد
 
وام دولتی برای ساخت «کال اقبال»
در کتاب «تاریخ اقتصادی مشهد» اشاره شده در دوره قاجار و تا زمانی‌که مردم درون حصار شهر زندگی می‌کردند، خندق شهر از سیل‌ها جلوگیری می‌کرده است. ولی در دوره پهلوی که شهر به خارج از خندق توسعه پیدا می‌کند، با یک رگبار، خانه و هستی مردم در نواحی جنوب شهر، دستخوش سیل شده است.
 
این موقعیت باعث می‌شده است هر یکی‌دو دهه یک بار سیل مشهد را تهدید کند؛ چنان‌که در طول یک قرن از دوره قاجار تا پایان دوره پهلوی حداقل پنج‌بار به‌علت نزول باران شدید، سیل در سال‌های 1303 قمری، 1293 خورشیدی، 1313 خورشیدی، 1329 خورشیدی، در شهر جاری و باعث واردآمدن زیان به مردم و تأسیسات آن شده است. همین می‌شود که از اوایل دوره پهلوی فکر ایجاد مسیل در اطراف مشهد به وجود می‌آید.
 
درواقع مسیل یکی از راهکار‌های مقابله با سیلاب‌های فصلی بوده و هزینه ساخت آن منحصرا بر شهری مثل مشهد به‌دلیل موقعیت جغرافیایی خاصش تحمیل می‌شده است. حال این‌بار که سیل مشهد به یک مشکل و بحران ملی تبدیل می‌شود، علاوه‌بر شهرداری، نهاد‌های تصمیم‌گیری در تهران نیز وارد عمل می‌شوند.
 
شهرداری مشهد برای ترمیم مسیل، بینوایان نوانخانه را به کار می‌گیرد و عملیات اساسی حفر مسیل به طول 16 کیلومتر طی مراسمی در 8‌آبان‌1331 شروع می‌شود؛ یعنی دوسال بعد از آن سیل ویرانگر.
 
آن زمان، عبدالوهاب اقبال، شهردار مشهد و انجمن شهر، تصمیم می‌گیرند بخش مهمی از هزینه حفر مسیل را از‌طریق وام تأمین کنند. دولت مصدق هم با پرداخت وامی به مبلغ 11 میلیون و 700 هزار‌ریال به شهرداری مشهد موافقت می‌کند، بدین‌گونه وقتی سیل در سال‌های 1335، 1336، 1337 و 1339 خورشیدی قسمت‌هایی از شهر را تهدید کرد، مسیل شهر که به نام شهردار به «کال اقبال» معروف شد، به یک معیار سنجش تبدیل و به‌عنوان اثر یک سرمایه‌گذاری کلان مشخص شد.
 
به گفته محمود ناظران‌پور، این تاریخ‌دوست خوش‌حافظه، دورتادور مشهد با ساخت کال اقبال از سیل‌های بعدی مصون ماند. او می‌گوید: «بااینکه باز هم در مشهد «سیل نهنگ» آمد (در مشهد به چیز‌های بزرگ نهنگ می‌گویند)، اما دیگر مثل این سیل تکرار نشد. درواقع سیل شهر را دور می‌زده است. این خندق در سه ضلع مشهد کشیده می‌شود؛ از کوهسنگی تا رسیدن به باغ ملک‌آباد و خیابان خیام.»


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

lastnews

هشدار/ شناسایی یک مورد مبتلا به تب دنگی در تربت حیدریه

آغاز تهیه اطلس جامع سلامت منطقه تربت‌حیدریه

برق گرفتگی عزاداران حسینی در شهرکدکن تربت حیدریه+ ویدئو

پزشکیان: اگر ما حق را بین مردم پیاده نکنیم، گریه کردن ما برای امام حسین (ع) فقط یک گریه کردن صرف است‌

برگزاری پر شور تاسوعای حسینی در تربت‌حیدریه

ساره امیری، زن بلوچ و ایرانی‌تبار وزیر آموزش و پرورش امارات شد

تا 15 سال دیگر، استان گلستان بیابان می‌شود، مگر اینکه اقدام جدی رخ دهد

افسانه «ترامپ شکست ناپذیر» پر و بال بیشتری خواهد گرفت / زخم کهنه خشونت سیاسی در انتخابات آمریکا سر باز کرد

ثبت آئین نخل گردانی و علم اندازی کدکن تربت حیدریه در فهرست میراث ناملموس کشور

بهره برداری از خط انتقال آب دریای عمان به خراسان رضوی در سه سال آینده

گرامی داشت نخستین شهید خبرنگار خراسان رضوی در تربت حیدریه

پزشکیان: وقتی با من طوری برخورد می کنند که انگار کسی شده ام، از خودم می ترسم / اگر بیخودی از من تعریف کنید تصور می کنم کسی شده ام؛ بنابراین شما هستید که من را تبدیل به یک آدم غیرمتعارف می کنید

67 حادثه ترافیکی طی یک هفته در منطقه تربت حیدریه

گزارش تصویری برگزاری همایش شیرخوارگان حسینی در شهر نسر تربت حیدریه

تکواندوکار تربت حیدریه بر سکوی قهرمانی مسابقات هان مادانگ خراسان رضوی

معرفی عکاس تربتی بعنوان داور آفرینواره بین المللی فیلم و عکس «راوی عشق»

برگزاری دوره بازآموزی شنا در تربت‌حیدریه

آتش زدن مزارع بعد از برداشت محصول ممنوع است

در سال جاری نیازی به واردات گندم نخواهیم داشت

نگاهی به چگونگی گذران اوقات فراغت یا "سه‌ماه تعطیلی" در تربت‌حیدریه

ظریف: پست معاون اولی را حاضر نیستم بپذیرم / قرار است 60 درصد از وزرا برای نخستین بار وزیر شوند و شرایط سنی آنان نیز زیر 50 سال باشند

کشف بقایای 11 ثروتمندی که همراه با زیورآلات خود حدود 800 سال پیش دفن شده بودند

آغاز به کار مرکز نوآوری و کارآفرینی دانشگاه تربت حیدریه

تصاویر: قدیمی‌ترین عکس‌ها از کربلا

تصاویر: مراسم عزاداری «شاه حسین گویان»

اولویت پزشکیان باید نظم اقتصادی و اف. ای. تی. اف باشد؛ ما باید به دنیا حقانیتمان را ثابت کنیم /ما امروز نیاز داریم پول نفت را با سیاست التماسی از چین نگیریم و بساط کاسبان تحریم و آقازاده‌ها را جمع کنیم

زنگ خطر شیوع تب دنگی در خراسان رضوی به صدا درآمد

کشف و ضبط بیش از 126 هزار قلم کالای قاچاق در منطقه تربت حیدریه

علت اصلی انقراض ماموت‌ها؛ آخرین فیل غول پیکر چگونه کشته شد؟

ارتش سایبری با نام جهاد تبیین، در معاونت فرهنگی یکی از نهاد‌ها مدیریت می‌شود؛ باید با مدیریت سیاسی-اقتصادی این مجموعه‌ها گفتگو و به راه حل رسید

مشارکت مردم تربت‌حیدریه در دور دوم انتخابات 59.5 درصد اعلام شد

جبرائیلی: جریان حزب‌اللهی به کنار رفتن و نرفتن قالیباف یا جلیلی نباخت؛ به دوگانه‌ای باخت که حول برجام شکل گرفت

میزان مشارکت در دور دوم انتخابات و آرای کاندیداها به تفکیک استان

کسب مقام برتر مسابقات قرآن، عترت و نماز کشوری توسط دانش آموز روشندل تربتی

از رقیبان انتظار همکاری با رییس جمهور منتخب را داریم

آذری جهرمی: گفته بودند پزشکیان پس از پیروزی، در اول محرم برنامه رقاصی می‌گذارد؛ ما امروز فریاد می‌زنیم یا حسین / امیدوارم این صدا را بشنوند

اولین پیام پزشکیان خطاب به مردم پس از اعلام نتایج انتخابات: این تازه آغاز همراهی ماست

حسین انتظامی: بارزترین صفت ‎پزشکیان، حلم او بود

تصاویر: مرحله دوم رای گیری چهاردهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری

مسعود پزشکیان نهمین رئیس‌جمهور ایران شد

مقام معظم رهبری پس از انداختن رای خود به صندوق: شنیدم که شوق و علاقه مردم بیشتر از قبل است

افتتاح نخستین دفتر نمایندگی حمایت از کودکان مبتلا به سرطان در تربت حیدریه

چهل قهرمان به سوی پاریس!

کاتبان مصر باستان ظاهراً در اثر کار زیاد دچار آسیب‌دیدگی مفاصل می‌شدند

«تاکتیکِ احمدی نژادی» جلیلی مقابل لبخندهای پزشکیان در مناظره آخر /مشتِ باز شده جلیلی و یک جهان کمک صداوسیما به کاندیدایِ خاص

آغاز برداشت گندم از مزارع بخش رخ تربت حیدریه

پایان تصویربرداری فیلم کوتاه طلسم خون در تربت حیدریه

سعید جلیلی گوشه رینگ FATF و برجام /مناظره پزشکیان با «برادر» قائم‌مقام صداوسیما و «مجری» صداوسیما

بانکها درب خود را به روی واحدهای تولیدی و صنعتی بسته‌اند/ ایران به هم‌طرازی در عقلانیت نیاز دارد/70 درصد از منابع بانکی کشور صرف حوزه‌های تکلیفی می‌شود/ بانک اطلاتی تربت‌حیدریه تهیه شده‌است/ کارآفرینی جنسیت نمی‌شناسد

مشروح اولین مناظره دور دوم انتخابات ریاست جمهوری