آخرین مطالب

روایت مستند جهانگرد ایتالیایی از رشت طاعون‌زده در 143 سال پیش: می‌گفتند طاعون در فصل گرما از بین می‌رود، اما بالعکس شدت پیدا کرد اجتماعی

روایت مستند جهانگرد ایتالیایی از رشت طاعون‌زده در 143 سال پیش: می‌گفتند طاعون در فصل گرما از بین می‌رود، اما بالعکس شدت پیدا کرد

  بزرگنمایی:

پایگاه خبری نوید تربت: Navidtorbat.ir
مدت هفت تا هشت ماهی که طاعون در آن نواحی شیوع پیدا کرده بود، از مردم رشت و حوالی آن بیش از چهار هزار قربانی گرفت. تعداد بیماران شفایافته را در حدود دو برابر آن تخمین می‌زنند.

143 سال پیش درست در چنین روز‌هایی خطه گیلان مانند امروز درگیر بیماری همه‌گیر و مرگباری شد، طاعون به جان گیلانی ها زده بود و هر روز جان شمار بیش‌تری از اهالی را می‌گرفت، حکیم‌های بومی، اما انگار نمی‌خواستند بپذیرند که پس از 45 سال این بلای خانمان‌سوز به دیارشان برگشته، همانی که در آن سال‌ها جمعیت شهر را بلعیده بود. از آن‌ها انکار که این بیماریِ تازه طاعون نیست و همان حصبه همیشگی است و از پزشکان اروپایی اصرار که قطعا طاعون است.

آن‌چه در پی می‌خوانید روایتی است مستند، از همان روز‌های رشت، روایت مادام کارلا سرنا، جهانگرد ایتالیایی که در سفرنامه‌اش از ایران با عنوان «آدم‌ها و آیین‌ها در ایران» (زوار، 1362؛ صص 270-273) آورده. او در همین حال و هوا به رشت رسیده و آن‌چه را در گزارشش از آمار پیش‌روی بیماری و میزان تلفات آن ارائه کرده، برگرفته از اسناد رسمی‌ای است که چرچیل، کنسول انگلستان در رشت، در اختیارش قرار داده بود:

تا پایان سال، طاعون در رشت شیوع داشت و بیداد می‌کرد. ولی با پایان سال، بیماری قطع شد. در مراحل اول بروز این مرض مسری که ابتدا در ماه مارس سال 1877 [1294 ه. ق][اسفند و فرودین 1255 خورشیدی ]در بخش شفت، شهرکی در پای کوه، ظاهر گردید مردم خیال کردند که تب تیفوئید است، چون در این نواحی زمین‌های باتلاقی را به کلی خشک نمی‌کنند، مرض حصبه میان مردم زیاد شایع است. زمستان آن سال هوا بسیار ملایم بود. برف اصلا نیامد و باران هم خیلی کم بارید. از آن‌جا که آثار این بیماری در سال‌های پیش هم در رشت ظاهر شده بود، هنگامی که شایعه شیوع بیماری در همه جا پراکنده شد، مردم آن‌طور که باید و شاید به آن اهمیت ندادند. پزشکان اروپایی مقیم تهران و پزشکان دیگر که برای بررسی بیماری به رشت آمده بودند همه تایید کردند که این بیماری خود طاعون است. یک دکتر ایرانی هم که به رشت اعزام شده بود، همان عقیده را داشت. با وجود این پزشکان محلی اصرار داشتند که آن‌ها تب حصبه را که از امراض بومی این منطقه است با طاعون عوضی گرفته‌اند.

پزشکان مسن بومی دیگر هم که طاعون سال 1832 [48-1247 ه. ق] را دیده بودند، نخواستند قبول کنند که دوباره این بلای وحشتناک به ایالت آنان هجوم آورده است. در آن زمان، تلفات بیماری به حدی بود که در مدت کمتر از چهار هفته، جمعیت درو شد، و شهر‌ها هم به جهت تلفات بیماری و هم به علت فرار مردم خالی از سکنه شدند.

نظر پزشکان اروپایی کاملا صحیح بود، چون در ماه آوریل، طاعون در رشت شایع شده بود و مردم مجبور شده بودند در دهکده‌های نزدیک منزل گزینند.

مدتی این آفت در رشت جا خوش کرد، ولی خوشبختانه عمرش زیاد نبود. به سرعت بیماری به اطراف هم سرایت کرد و خاصه در جا‌هایی که «امامزاده» وجود داشت، و مردم برای ریشه‌کن کردن بیماری به دعا و زیارت متوسل شده و به آن‌جا‌ها روی آورده بودند، تلفات بیماری بیش از جا‌های دیگر بود.

مدت هفت تا هشت ماهی که طاعون در آن نواحی شیوع پیدا کرده بود، از مردم رشت و حوالی آن بیش از چهار هزار قربانی گرفت. تعداد بیماران شفایافته را در حدود دو برابر آن تخمین می‌زنند.

آن بیماری هر نامی داشت، کمتر از این نمی‌توانست مهلک باشد. بیش‌تر پزشکان اروپایی آن را به شدت مسری تشخیص داده بودند، ولی پزشکان دیگر با آنان هم‌رای نبودند، چون خیلی‌ها را دیده بودند که در همان خانه طاعون‌زده، برای ملاقات و احوال‌پرسی بیمار رفته‌اند، ولی مبتلا نشده‌اند.

موضوع تعجب‌آور این‌که حتی یک ارمنی یا یک اروپایی در این بیماری صدمه ندید. علت عمده آن ممکن است مربوط به رژیم غذایی آنان باشد. چون غذای اصلی ایرانیان را برنج، ماهی نمک‌سود، میوه و سبزی‌های خام تشکیل می‌دهد. در حالی که غذای دیگران از لحاظ مواد مورد نیاز بدن کامل‌تر و سالم‌تر است.

بیماری معمولا با تب شدید شروع شده، چند روز بعد بر حسب شدت یا ضعف مرض دانه‌های سرخ یا سیاهی در بیمار ظاهر می‌گردد. در اغلب موارد، بیمار طاعون‌زده، در گوش، زیر بغل و زیر کشاله ران غده‌ای ورم‌کرده دارد. دارو‌هایی که از طرف پزشکان محلی تجویز می‌شود، بسیار ساده و اغلب خیلی هم موثر است.

آشامیدنی‌های خنک‌کننده، گنه‌گنه، تنتورید، زالو، حجامت اگر زودتر در آغاز بیماری مورد استفاده قرار گیرند، اغلب موثر واقع می‌شوند. در جا‌هایی که مردم دست‌شان به دامن پزشک نمی‌رسد، بومیان با آهن سرخ‌کرده، غده‌ها را می‌سوزانند و اغلب با این روش سخت و تحمل‌ناپذیر مریض را معالجه می‌کنند.

در آوریل [فروردین و اردیبهشت] اولین ماه شیوع بیماری، روزی سه تا چهار نفر جان خویش را از دست می‌دادند. در ماه مه [اردیبهشت و خرداد] تعداد قربانی‌ها به روزی پنج تا شش نفر، و در ژوئن [خرداد و تیر]به هشت تا ده نفر افزایش یافت.

پزشکان ادعا می‌کردند، چون این بیماری در بغداد هم دیده شده است، باید در فصل گرما در این منطقه پایان یابد. ولی نه تنها این‌چنین نشد، بلکه بالعکس شدت هم پیدا کرد و تعداد مرگ و میر در ماه‌های ژوئیه [تیر و مرداد] و اوت [مرداد و شهریور] به روزی دوازده تا هیجده نفر رسید.

در ماه سپتامبر [شهریور و مهر]، شدت بیماری رو به کاهش گذاشت و تعداد شفایافتگان افزایش یافتند. در ماه اکتبر [مهر و آبان]، تعداد مبتلایان به این بیماری کاملا معدود، و بسیاری از بیماران سلامت خویش را باز یافته بودند.

تمام این ارقام به استناد گزارش‌های رسمی مقامات محلی تهیه شده است، ولی، چون دفتر متوفیاتی که اسامی و مشخصات فوت‌شدگان را در آن ثبت نمایند، وجود ندارد، نمی‌توان تعداد قطعی تلفات بیماری را تعیین نمود.

مرده‌شور‌ها طاعون نمی‌گیرند

در هر محله شهر میدانی در کنار رود وافع شده است و جنازه مردگان را طبق دستور قرآن در آب نزدیک همان میدان غسل داده و آماده دفن می‌کنند. تنها در این محل‌هاست که می‌شود مرده‌ها را شمارش کرد. اما چون همه را برای شستن به آن محل‌ها نیاورده بودند، مجموع تلف‌شدگان دقیقا معلوم نگردیده است. یک واقعه عجیب در موقع شیوع بیماری عبارت از این بود که «مرده‌شورها» با آن‌که دائما با جنازه مبتلایان تماس نزدیک داشتند، ولی به این بیماری مبتلا نشدند.

بر خلاف نظریه پزشکان، پاییز از اشاعه و سرایت بیماری جلوگیری کرد. باران‌های تند ماه نوامبر، هوای کثیف و بخارات متعفن و زیان‌آور را که از آغاز بروز این آفت در همه جا پیدا شده بود، تصفیه نمود. بعد از آن‌که آن بیماری بالمره ناپدید شد، از نو تب نوبه، که در این مناطق شیوع فراوان دارد، جای آن را گرفت.

قرنطینه دوازده روزه

به منظور کنترل و جدا نمودن کانون بیماری، در ماه ژوئن قرنطینه دوازده روزه‌ای در بخش منجیل و در محل‌های دیگر برقرار کرده بودند، اما، چون در این کشور تصمیماتی که توسط دولت گرفته می‌شود، تنها در روی کاغذ ارزش دارد، و به مرحله اجرا درنمی‌آید، به این جهت برای کسانی که به محافظان کمربند بهداشتی، «پیشکش» می‌دادند، راه باز بود.

نتیجه قرنطینه دل‌بخواه این شد: عوارضی روی کالا‌ها برقرار کنند و همین موضوع هم موجب شد حمل و نقل آن‌ها مواجه با تاخیر گردد.

متعاقب بررسی‌های یک هیات پزشکی اعزامی از قققاز، قرنطینه دوازده روزه جدیدی در سرحد روسیه برای مسافران و کالا‌هایی که از ایران وارد آن کشور می‌شد، ایجاد گردید. این احتیاط ظاهرا پیش از آن‌که به منظور بهداشتی باشد بیش‌تر جنبه سیاسی داشت. در موقع ورود من به رشت هنوز قرنطینه پابرجا بود.

تدفین مردگان

معمولا در اغلب شهر‌های ایران مرده‌ها میان زنده‌ها به خاک سپرده می‌شوند، و گورستان‌ها در وسط محله‌های مسکونی قرار دارند. علاوه بر آن هرکس جنازه بستگان خویش را هر جایی که مناسب تشخیص می‌دهد، دفن می‌کند. مثلا گاهی انسان قبری را می‌بیند که زیر درخت بزرگی در باغ یا در وسط مزرعه شخص درگذشته تنها مانده است.

وقتی که طاعون در رشت شیوع پیدا کرد، قبر طاعون‌زده‌ها را با طبقه ضخیمی از آهک و سایر مواد شیمیایی پوشاندند، تا ویروس بیماری به بیرون درز نکند. مقامات از نبش چنین قبر‌هایی و بردن جنازه‌ها به اعتاب متبرکه آن‌طور که مورد دلخواه بستگان مرده است، ممانعت به عمل می‌آوردند. ولی تعداد زیادی از جنازه‌های طاعون‌زدگان در گورستان‌های وسط شهر هم دفن شده است.

منبع: انتخاب
http://t.me/navidtorbatkabar


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

lastnews

از فرانسه و انگلیس تا دانمارک، چک و آمریکا؛ کرونا در حال فراری دادن نظامیان خارجی از خاورمیانه است

پشت پرده تماس تلفنی غیرمنتظره ولیعهد امارات با بشار اسد / ماجرا فراتر از کروناست؛ پای چراغ سبز بن سلمان و ابتکارات پوتین در میان است

چه اتفاقی می‌افتد اگر مدارس برای هفته‌ها یا حتی ماه‌ها تعطیل شوند؟

نخستین محموله ماسک وارداتی به خراسان رضوی تحویل شد

تداوم بارندگی در خراسان رضوی تا سه روز آینده

کرونا وکاهش 51درصدی مصرف بنزین درمنطقه تربت حیدریه

توزیع716میلیون لیتر انواع فرآورده نفتی توسط شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی تربت حیدریه

بحران کرونا می‌تواند 18 ماه به طول انجامد؛ آماده باشید / حتی در صورت کشف واکسن کرونا هم‌چنان آسیب‌پذیر خواهیم بود

ممنوعیت تردد خودروها در 13 بدر امسال از درب منازل

فرماندار تربت حیدریه: در خانه بمانید تا از کرونا در امان بمانید+ ویدوئو

سخنگوی دولت: کرونا بازی سیاسی نیست / «کرونای بنفش» از دل غرض‌ورزی و نگاه سیاست‌زده به یک مسأله بهداشت عمومی بیرون آمد /

با بخش قابل توجهی از درخواست وام 5 میلیارد دلاری ایران از صندوق بین المللی پول موافقت شده

مشارکت ضعیف مردم تربت‌حیدریه در غربالگری کرونا

فرماندار مه‌ولات: طرح فاصله‌گذاری اجتماعی اقدام موثر در مقابله با کروناست

خط مقدم مبارزه با کرنا در تربت حیدریه به روایت تصویر

خط مقدم مبارزه با کرنا در تربت حیدریه به روایت تصویر

واشنگتن پست: آمریکا باید به دنبال یک آتش بس بشردوستانه با ایران باشد / برخلاف ادعای پمپئو، چندین شرکت سازنده تجهیزات پزشکی مقابله با کرونا، ارسال محموله به ایران را متوقف کرده اند

تعداد جانباختگان بیماری کرونا در خراسان رضوی به 173و درتربت حیدریه به 7 نفر رسید

کمک6 میلیارد ریالی یک خیر به شبکه بهداشت ودرمان شهرستان مه ولات

تشکیل تیم های مراقبت و پیشگیری از کرونا درخانه های بهداشت روستایی تربت حیدریه

خسارت بارندگی به کشاورزان بخش‌های بایگ ، کدکن و رخ تربت حیدریه

قلعه ای عجیب که در زیباترین شهر زاگرس آرمیده است! +تصاویر

یأس جهان از آینده طلای سیاه/ غول‌های نفتی برای نرخ 10 دلار آماده می‌شوند

آقای روحانی! در مورد کرونا، به توصیه اکتفا نکنید؛ شما مسئول جان مردم هستید / قاطعانه عمل کنید؛ این یعنی حکمرانی واقعی

مبتلایان به کرونا در تربت‌حیدریه به 79 نفر ،فوتی ها به چهار نفر رسیدند

آماده باش دستگاه های اجرایی و خدماتی ستاد مدیریت بحران در پی بارشهای بهاری / بیشترین میزان بارندگی با 50 میلیمتر در ایستگاه فدیهه

عدم توقف قطار مسافربری در ایستگاه تربت حیدریه تابع دستورات ملی است / اخبار صحیح را از رسانه‌های مجوز دار وموثق دریافت کنید

کرونا و چالشی برای رهبران جهان

پیش‌بینی عجیب محسن رضایی درباره جنگ جهانی سوم

برف و باران جاده‌های خراسان رضوی را فرا گرفت

برف و باران جاده‌های خراسان رضوی را فرا گرفت

پلمپ شدن یک باب نانوایی و یک جایگاه سوخت "سی‌.ان‌.جی" در تربت حیدریه

رسم آدمخواری هنوز در این نقاط دنیا رایج است! +تصاویر

در اتومبیل با من سوار شد؛ در راه گفت، آمریکایى‌ها و سایر مخالفان، از این منظره نزدیک شدن ایران و عربستان ناراحت مى‌شوند /از شرایط همکارى‌ها بعد از دوره مسئولیت من، اظهار نگرانى کرد، گفتم از طریق مجمع تشخیص مصلحت نظام، اعمال نظر مى‌کنم

رهبر معظم انقلاب: آمریکایی ها گفته اند حاضرند کمک دارویی به ایران کنند؛ شما متهم هستید که این ویروس را ایجاد کرده اید؛ ممکن است دارویی وارد کشور کنید که این ویروس را ماندگار کند / شاید کسی را وارد ایران کنید تا اطلاعات خود را از میزان اثرگذاری این ویروس را تکمیل کند رهبر معظم انقلاب: آمریکایی ها گفته اند حاضرند کمک دارویی به ایران کنند؛ شما متهم هستید که این ویروس را ایجاد کرده اید؛ ممکن است دارویی وارد کشور کنید که این ویروس را ماندگار کند

مردم خراسان رضوی هشدارهای هواشناسی را جدی بگیرند

اهداء300 میلیون ریال به دانشگاه علوم پزشکی تربت‌حیدریه

اگر مردم قرنطینه را بشکنند، بین یک تا دو هفته شاهد شیوع مجدد پیک بیماری خواهیم بود

چرا کرونا، اتفاقی به مراتب بدتر از حملات 11 سپتامبر است؟

دولت خود را آگاه کنید که گفتار و رفتار انسانی است که جواب خواهد داد نه تحریم؛ مردم ایران به احترام، پاسخ مثبت خواهند داد / باوجود بحران کرونا، دولت آمریکا همچنان حاضر نیست دست از تحریم های خود علیه ایران بردارد / در شرایط یک «همه گیری» خطرناک جهانی، تهران و پاریس و لندن و واشنگتن فاصله چندانی ندارند

یاد و خاطره مجاهدان سلامت که کوله بار سفر به سوی خداوند متعال برداشتند گرامی باد

شمار مبتلایان به کرونا در تربت‌حیدریه به 57 نفر رسید

بارشهای سیل آسا خراسان رضوی را فرا می گیرد

نظر مصباح یزدی درباره محرومیت از اماکن مقدسه / واکنش قالیباف به طنز سیاسی شبکه سه / عفو شبنم نعمت زاده صحت دارد؟

عرض ارادت به امام رضا(ع) هنگام تحویل سال فقط از منزل

تلفن پاسخگو درباره کرونا در تربت‌حیدریه فعال شد

شمار مبتلایان به کرونا در تربت‌حیدریه به 48 نفر رسید

3397 بیمار مشکوک به کرونا در خراسان رضوی بستری شدند

مسیح مهاجری: مهاجمان به حرم ها نمی دانند ائمه هم هنگام مریضی به پزشک مراجعه می کردند؟ / این فرافکنی ها را کنار بگذاریم که اینها وابسته به فلان جریان هستند؛ اینها دست پرورده خودمان هستند؛ نتوانستیم جهل را از جامعه بزداییم

نخستین فروشگاه اینترنتی عرضه محصولات بهداشتی در تربت‌حیدریه راه‌اندازی شد